Έχει γίνει μεγάλη μόδα «η φροντίδα» με στόχο να μας κάνουν να καταναλώνουμε όλο και περισσότερα πράγματα, ρούχα, μασάζ, νύχια, κομμωτήριο, ψώνια, μια έξοδος… και μην παρεξηγηθώ, όλα αυτά είναι υπέροχα, αλλά αυτά είναι περιποιήσεις, πραγματική φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι αυτό ή δεν θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον μόνο αυτό.
Η ουσιαστική φροντίδα βρίσκεται σε πράγματα που συχνά αποφεύγουμε, γιατί απαιτούν ειλικρίνεια, όρια, θέση, ευθύνη.
- Φροντίδα είναι το πώς μιλάω στον εαυτό μου. Πώς τον αντιμετωπίζω όταν κουράζεται, όταν φοβάται, όταν κάνει λάθη. Με επιείκεια ή με σκληρότητα; Με καλοσύνη ή με απαξίωση; Έχω μια εσωτερική φωνή που με στηρίζει ή μια φωνή που με μικραίνει;
- Φροντίδα είναι το να βάζω όρια χωρίς ενοχές. Να μπορώ να πω “όχι” όταν χρειάζεται, χωρίς να φαντάζομαι ότι θα απορριφθώ ή ότι πρέπει να αποδείξω κάτι για να έχω αξία. Όρια όχι ως άμυνα, αλλά ως πράξη αυτοσεβασμού. Ως τρόπος να προστατεύω τον χώρο μου, το χρόνο μου, την ενέργειά μου.
- Φροντίδα είναι το να παίρνω χρόνο για μένα, και να μην τον βλέπω ως πολυτέλεια αλλά ως την βάση του να είμαι καλά. Έχουμε μάθει ότι το να τρέχουμε συνεχώς, να προσφέρουμε ασταμάτητα, να “τα προλαβαίνουμε όλα”, σημαίνει ότι είμαστε καλοί, άξιοι, χρήσιμοι. Αλλά η αλήθεια είναι ότι χωρίς χώρο, χωρίς ανάσα, χωρίς παύση, δεν συναντάμε ποτέ τον εαυτό μας. Ζούμε μόνο για τους άλλους.
- Και αυτό με φέρνει σε κάτι ακόμη πιο βαθύ: Ποια πιστεύω ότι είναι η αξία μου;
Είμαι άξια μόνο όταν προσφέρω; Όταν είμαι διαθέσιμη; Όταν είμαι χρήσιμη;
Ή έχω αξία επειδή υπάρχω; Επειδή είμαι άνθρωπος; Επειδή έχω ψυχή, ανάγκες, επιθυμίες;
Πολλοί από εμάς έχουμε μάθει ότι η αξία μας μετριέται μέσα από τους άλλους: πόσο βοηθάμε, πόσο αντέχουμε, πόσο ποτέ δεν ζητάμε τίποτα. Και ζούμε με αυτή την ψευδαίσθηση τόσα χρόνια, που όταν έρθει η ώρα να κάνουμε κάτι για εμάς νιώθουμε ενοχή, φόβο, αμηχανία. Σαν να μην το δικαιούμαστε.
Αλλά η αλήθεια είναι ότι έχουμε ίσο δικαίωμα στη χαρά, στην ξεκούραση, στη δημιουργία, στη ζωή που μας ταιριάζει. Δεν είμαστε μόνο ρόλοι: μητέρες, σύντροφοι, επαγγελματίες, φίλες. Είμαστε άνθρωποι. Και ο άνθρωπος χρειάζεται φροντίδα από μέσα προς τα έξω, όχι το αντίστροφο.
Και θα ήθελα να σας ρωτήσω…
Πώς φροντίζετε πραγματικά τον εαυτό σας;
Όχι τι κάνετε για να “ξεσκάσετε”, αλλά τι κάνετε για να τον προστατεύσετε, να τον στηρίξετε, να τον τιμήσετε;
Πώς του μιλάτε όταν δυσκολεύεται;
Του δίνετε χρόνο ή τον πιέζετε να αποδίδει;
Του δίνετε χώρο να θέλει κάτι; Ή του λέτε ότι δεν δικαιούται;
Και κάτι ακόμη πιο ουσιαστικό:
Πιστεύετε πραγματικά, μέσα σας, ότι έχετε δικαίωμα στη χαρά; Στη δημιουργία; Στη ξεκούραση;
Ή υπάρχει κάτι μέσα σας που σας κάνει να αισθάνεστε ότι πρέπει πρώτα να τα δώσετε όλα στους άλλους και μετά –αν περισσέψει κάτι– να πάρετε κι εσείς μια μικρή γωνιά;
Η φροντίδα εαυτού είναι μια πράξη αγάπης προς τον εαυτό μας. Είναι η απόφαση να σταθούμε στο πλευρό μας. Να μας δώσουμε αξία πριν την απαιτήσουμε από τους άλλους. Να μας αφήσουμε να υπάρχουμε όχι μόνο ως προσφορά, αλλά και ως ολότητα.»
Ερωτήσεις “Πώς φροντίζω τον εαυτό μου;”
Μπορείς να διαλέξεις όσες θέλεις, ή να τις πας με τη ροή της συζήτησης.
Α. Ερωτήσεις για να αναγνωρίσουν τα δικά τους μοτίβα
«Όταν ακούτε τη φράση φροντίζω τον εαυτό μου, τι είναι το πρώτο πράγμα που σας έρχεται στο μυαλό; Και τι θα θέλατε να σημαίνει στην πραγματικότητα;»
«Πότε ήταν η τελευταία φορά που νιώσατε ότι πραγματικά φροντίσατε τον εαυτό σας; Τι κάνατε και πώς σας έκανε να νιώσετε;»
«Ποιο είναι το πιο δύσκολο για εσάς: να βάλετε όρια, να πείτε όχι, να ζητήσετε βοήθεια ή να δώσετε χρόνο στον εαυτό σας; Γιατί;»
«Πώς μιλάτε στον εαυτό σας όταν κάνετε λάθη ή όταν δεν προλαβαίνετε κάτι; Με ποια φωνή;»
Β. Ερωτήσεις για τη σχέση με την αξία
«Ποιος σας έμαθε ότι πρέπει να είστε πάντα δυνατοί, διαθέσιμοι, ή ότι οι ανάγκες των άλλων προηγούνται των δικών σας;»
«Αν η αξία σας δεν εξαρτιόταν από το πόσο δίνετε στους άλλους, πώς θα ζούσατε; Τι θα αλλάζατε;»
«Τι είναι αυτό μέσα σας που δυσκολεύεται να δεχτεί ότι έχετε δικαίωμα στη χαρά, στην ξεκούραση, στη δημιουργία;»
Γ. Ερωτήσεις σωματικής κατεύθυνσης
«Πώς νιώθετε στο σώμα σας όταν δεν φροντίζετε τον εαυτό σας; Πού το δείχνει;»
«Και πώς νιώθει το σώμα σας όταν του δίνετε χώρο, χρόνο, ανάσα; Μπορείτε να θυμηθείτε μια στιγμή;»
«Υπάρχει κάποιο σημείο στο σώμα σας που “μιλάει” πρώτο όταν πιέζεστε; Τι θα σας έλεγε αν είχε φωνή;»
Δ. Ερωτήσεις ενδυνάμωσης
«Ποια μικρή πράξη φροντίδας θα μπορούσατε να κάνετε σήμερα;»
«Τι θα αλλάξει στη ζωή σας αν αρχίσετε να παίρνετε τον εαυτό σας λίγο πιο σοβαρά;»
«Αν μπορούσατε να φροντίσετε τον εαυτό σας όπως φροντίζετε κάποιον που αγαπάτε πολύ, τι θα αλλάζατε πρώτα;»
Γιατί το να βάζω προτεραιότητα τον εαυτό μου δεν είναι εγωιστικό;
Έχουμε μεγαλώσει με την ιδέα ότι η φροντίδα του εαυτού είναι κάτι “εγωιστικό”, ότι πρέπει πρώτα να δίνουμε, να εξυπηρετούμε, να είμαστε διαθέσιμοι, κι αν περισσέψει κάτι στο τέλος — τότε να πάρουμε κι εμείς λίγο χώρο.
Αλλά αυτό δεν είναι αγάπη. Δεν είναι γενναιοδωρία. Δεν είναι προσφορά. Είναι εξάντληση.
Το να βάζω τον εαυτό μου προτεραιότητα δεν σημαίνει ότι αγνοώ τους άλλους.
Σημαίνει ότι αναγνωρίζω πως η δική μου ευημερία είναι το θεμέλιο για να μπορώ να είμαι παρούσα, ζεστή, υποστηρικτική, αληθινή σε οποιαδήποτε σχέση.
Δεν μπορούμε να δώσουμε από ένα άδειο σώμα.
Δεν μπορούμε να στηρίξουμε κανέναν όταν εμείς στεκόμαστε σε τεντωμένο σχοινί.
Δεν μπορούμε να προσφέρουμε φροντίδα όταν μέσα μας δεν υπάρχει ούτε ίχνος από αυτή.
Η φροντίδα του εαυτού λοιπόν δεν είναι εγωισμός — είναι ευθύνη.
Ευθύνη απέναντι στην υγεία μας, στις σχέσεις μας, στη δουλειά μας, στα παιδιά μας, στους ανθρώπους μας.
Τι πρότυπο δίνουμε όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας;
Τι μαθαίνουν τα παιδιά μας, οι φίλοι μας, οι σύντροφοί μας, οι άνθρωποι γύρω μας;
Μαθαίνουν ότι είναι ασφαλές να υπάρχεις. Ότι έχεις αξία.
Ότι η χαρά και η ξεκούραση δεν είναι προνόμια, αλλά δικαιώματα.
Μαθαίνουν ότι το να λες “όχι”, το να σέβεσαι τα όριά σου, το να τιμάς τις ανάγκες σου είναι πράξεις δύναμης — όχι εγωισμού.
Όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας, δεν δείχνουμε λιγότερη αγάπη στους άλλους.
Τους δείχνουμε πώς μοιάζει η αγάπη στην πράξη.
Τους δείχνουμε πώς μοιάζει ένας άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του, που διεκδικεί χωρίς να κατηγορεί, που προσφέρει χωρίς να χάνεται.
Και ίσως αυτό είναι το πιο μεγάλο δώρο που μπορούμε να δώσουμε:
να είμαστε καλά, να είμαστε γειωμένοι, να είμαστε παρόντες.
Γιατί από εκεί — και μόνο από εκεί — γεννιέται η πραγματική προσφορά, η πραγματική σύνδεση, η πραγματική σχέση.
Οπότε, όχι… δεν είναι εγωιστικό να βάζω εμένα προτεραιότητα.
Είναι ο τρόπος να υπάρχω αληθινά στη ζωή μου — και ο τρόπος να μπορώ να υπάρχω και στη ζωή των άλλων.»
Στεφανία Ελένη Διοματάρη
Ψυχολόγος (BSc) | Σωματική Ψυχοθεραπεύτρια
Εξειδίκευση στο ψυχικό τραύμα & τη θεραπεία μέσω σώματος
